Firnijsklimmen Glocknergruppe

Tekst: Jeroen Offermans (© Alpintreff, januari 2000)

De Glocknergruppe vormt het centrale gedeelte van de Hohe Tauern, een omvangrijk en uitgestrekt berggebied in Oostenrijk. Het grootste gedeelte van deze bergketen is uitgeroepen tot natuurreservaat. De gehele Glocknergruppe ligt in de kernzone van dit National Park Hohe Tauern. Het hoogste punt is de Gross Glockner, met een trotse 3798 meter het hoogste punt van Oostenrijk.

De Glockner is een ideaal gebied voor firnijstochten op alle niveaus. De infrastructuur is ideaal. Nadat in het begin van de vorige eeuw de Glocknerhochalpenstrasse werd aangelegd, een hoogalpiene verbinding tussen Tirol en Karnten, werd het mogelijk met de auto (of postbus) zeer dicht bij dit berggebied te komen. Bovendien werden er op diverse strategische plaatsen hutten gebouwd.

De eerste hut die werd neergezet was het Glocknerhaus (2132m) aan de Glocknerstrasse. Toen hij werd gebouwd lag hij op steenworp afstand van de Pasterzengletscher. Tegenwoordig moet je nog wat verder lopen (of rijden). Deze hut, of liever gezegd dit berghotel, wordt hoofdzakelijk gebruikt op doorreis naar de hoger gelegen, meer alpiene berghutten. Rij je verder de Glocknerstrasse omhoog kom je bij de Franz Josephshohe. Vanaf dit hoogste punt van de Glocknerstrasse heb je een goed uitzicht op de Gross Glockner. Er is een enorme parkeergarage (bij de prijs van de tolweg inbegrepen), een grote hoeveelheid souvenirwinkeltjes en een talloze Japanners die met jou en de Glockner op de foto willen. Voor alpinisten is het meestal een kwestie van snel parkeren, rugzak op de rug en lopen.

De eerste hut die je tegenkomt als je van de parkeerplaats richting Glockner loopt, is de Hoffmanshutte (2444m). Hier splitst zich ook het pad. Rechtdoor in noordelijke richting ga je naar de Oberwalderhutte en linksaf, in westelijke richting, ga je naar de Gross Glockner.

De Oberwalderhutte (2972m) ligt op de Grosser Burgstall, een enorm rotseiland in de Obere Pasterzengletscher en is het belangrijkste uitgangspunt voor firnijsbeklimmingen in het Glocknergebied. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er een groot aantal cursussen vanuit deze hut worden georganiseerd. Niet alleen ijscursussen. De Oostenrijkse berggidsenopleiding en de opleiding van de Oostenrijkse bergreddingsdienst organiseren er het eindexamen. In het terrein verdelen de groepen zich erg goed vanwege de vele mogelijkheden, maar de hut is vaak overvol en tijdig reserveren is geen overbodige luxe. Een andere optie is uitwijken naar de lager gelegen Hoffmannshutte, maar dat betekent wel dat alle tochten ongeveer een uur of drie langer duren.

Andere hutten in het gebied zijn de Erzherzog Johanhutte (3451m), de hoogstgelegen berghut van Oostenrijk. Deze oude hut ligt als een adelaarsnest op de schouder van de Gross Glockner: de Adlersruhe. Deze hut wordt vrijwel niet gebruikt als uitvalsbasis voor firnijsbeklimmingen, maar kan prima van pas komen als je na een beklimming van de Glockner op de terugweg wil overnachten. Ook deze hut is, omdat hij langs het pad naar de Glockner ligt, vaak overvol.

Het beste uitgangspunt voor beklimmingen van de noordwand van de Gross Glockner en Glocknerwand vormt het op 3100m gelegen Glockner Bivackschachtel (Gruberschartenbiwak). Een kleine blikken doos op een geëxponeerde graat. Hoewel tochten in de Glockner-noordwand ook vanuit de Hoffmannshutte en de Oberwalderhutte door doorgewinterde, snelle alpinisten kunnen worden ondernomen, verkort dit bivak de noordwandtochten aanzienlijk. Een vroege start komt de veiligheid zeker ten goede in de gevaarlijke routes.

Interessante routes

Gross Glockner noordzijde

Door de noordzijde van de Gross Glockner lopen tal van ijs- en gecombineerde routes.

Zonder uitzondering zijn dit de serieuste alpiene ondernemingen van het gebied. In alle routes schuilen de nodige objectieve gevaren en ze worden gekenmerkt door een west-alpiene karakter. Uitsluitend geschikt voor doorgewinterde, goed geacclimatiseerde en uiterst ervaren alpinisten.

Ik zal me beperken tot een beschrijving van de meest beklommen routes in de wand. Ze kennen tal van varianten. Het is duidelijk dan in een wand van dit kaliber de omstandigheden ideaal moeten zijn. Een alpinist die de Glockner-noordwand voor het eerst beklimt, moet zich bewust zijn van de gevaren.

• Glockner, Palavicinnirinne

  600m / 50-60 graden / 3,5h van de inklim.

  Door de ijsslurf omhoog en daarna zo snel mogelijk naar links klimmen, weg uit het centrale gedeelte van de trechter. Doorklimmen tot de bovenste rand en deze volgen naar rechts. Zo ben je steeds veilig in dekking. Vanuit de linkerrand zijn een aantal vluchtmogelijkheden naar links, richting Glocknerleitl. Door het laatste, smallere gedeelte van de Rinne omhoog (langer dan je denkt). De laatste 3 touwlengtes gaan door rots (rinne). Deze is tegenwoordig voorzien van een aantal (slecht-)geplaatste boorhaken. De touwlengtes kunnen worden afgezekerd met een aantal extra klemkeilen (grotere maten) en een of twee friends. De Rinne komt uit op de Glocknerscharte (links Klein Glockner, rechts Gross Glockner). De afdaling verloopt via de normaalweg (evt. overnachten op de Adlersruhe).

  Beste uitgangspunt: Glockner Bivackschachtel. Beste periode: mei/juni, soms ook in juli. Specifieke problemen: klimmers die vanaf de normaalweg (Glocknerscharte) stenen door de rinne omlaag trappen. De gevaarlijkste stukken van de route zijn de inklim (ijsslurf) en de uitklim (rotsrinne).

• Glockner, Bergler Rinne

  460m / 45-50 graden / 4,5h van de inklim.

  Door de Rinne omhoog. Boven in de route rechts langs het rotseiland voorbij richting Frinschouder (Grogerscheide 3360m, uitklim). Via de NW-graat nog 140 hoogtemeters naar de top (1,5h/IIIe graads rots, steil en zeer compact). Beste periode: mei/juni, soms ook in juli. Specifieke problemen: steenslag, vooral in het onderste gedeelte van de route. Onderschat de uitklim over de noordwestgraat niet.

• Glockner, Nordwandrampe (Mayerl)

  500m / 60-70 graden / 3,5h van de inklim.

  Over de Bergschrund van het Inneren Glocknerkar en 250 meter omhoog (40-50 graden), dan schuin links omhoog; ca. 5 touwlengtes (60-70 graden). Aan het einde van de Rampe kom je op een korte Firngraat die leidt naar de Groger Schneide (3360m, uitklim). Via de noordwestgraat nog 140 hoogtemeters naar de top (1,5h/IIIe graads rots, steil en zeer compact). Beste periode: mei/juni, soms ook in juli. Specifieke problemen: steenslag in de eerste drie touwlengtes (situatie beoordelen: eventuele kraters in het ijs die zijn ontstaan door steenslag, zijn van grote afstand gemakkelijk te herkennen). Verder relatief veilige tocht, weinig objectieve gevaren. Onderschat de uitklim van over de noordwestgraat niet.

• Schneewinkelkopf, N-Flanke

  300m / 45 graden / 1h van de inklim.

  In het begin zijn verschillende varianten mogelijk die de route al dan niet steiler maken. Leuke, eenvoudige route. Goed te combineren met andere tochten (bijvoorbeeld met een overschreiding naar de Romariswandkopf). Specifieke problemen: later in het zomerseizoen kan een rotseiland, boven in de route, voor steenslag zorgen. Beste periode: mei tot en met augustus.

• Hohe Riffl, N-wand

  350m / 55-60 graden / 3h van de inklim.

  Van de Oberwalderhutte naar de Obere Odenwinkelscharte (3233m), over de zuidkam naar de Hohe Riffl (3346m). Afdalen over de noordwestgraat naar het Rifflsattel (3170m). Afdalen in NNW-richting naar het Rifflkees en traverseren naar het begin van de wand.

  Zeer geliefde, interessante ijsroute. Beste periode: mei tot en met half augustus. Relatief weinig objectieve gevaren.

• Johannisberg, NO-wand

  250m / 40-50 graden / 1,5 uur van de inklim.

  Van de Oberwalderhutte richting Obere Odenwinkelscharte. Op een hoogte van ca. 3200m naar links richting de NO-wand. Eenvoudige noordwand. Ideale trainingstour voor zwaardere ondernemingen. Beste periode: mei tot en met augustus. Vaak bezocht door cursussen.

• Grosser Barenkopf, N-wand

  200m / 45 graden / 1h van de inklim.

  Van de Gruberscharte over het Ostliche Barenkopfkees naar de inklim, die zich op een hoogte van 2300m bevindt. Over de Bergschrundt direct in eenrechte lijn naar de top. Beste periode: mei tot en met augustus. Eenvoudigste ijsroute in het Glocknergebied. Vaak bezocht door cursussen.

• Fuscherkarkopf, N-wand

  De noordwand van de Fuscherkarkopf, een route die vroeger te boek stond als een van de belangrijkste ondernemingen vanuit de Oberwalderhutte, is de afgelopen jaren zelden meer beklommen. De wand is over grote gedeelten uitgeaperd en er komt enorm veel steenslag door de wand omlaag. Een beklimming van deze wand lijkt meer op een stellingenoorlog dan op alpinisme.

Oefening baart kunst

Voor het oefenen van ijsklimtechnieken leent zich de Hufeisenbruch, een ideaal oefenterrein dat ligt op 20 minuten lopen van de Oberwalderhutte (van boven af naderen). Een erg interessante oefening is ook het klimmen door de breukzone die de Unterer Pasterze scheidt van de Obere Pasterze. Van de Hoffmannshutte loop je over de rechterrand van de Pasterzengletscher en zijn breukenzone naar de Oberwalderhutte. De beste plaats voor het oefenen van reddingstechnieken is de Bockkarscharte, deze ligt net boven de Oberwalderhutte.

Een vakantie niet voldoende

De Glocknergruppe is zonder twijfel het beste gebied in Oostenrijk om een groot aantal firnijstochten te ondernemen. Eén vakantie is onvoldoende om alle mogelijkheden te leren kennen en alle routes te klimmen. Naast ijsklimmen biedt het gebied ook talloze mogelijkheden voor het maken van zware rotsroutes, zeker als ze worden gecombineerd met het klimmen van firnijswanden geweldige alpiene ondernemingen die zeker niet onderdoen voor zware beklimmingen in de Westalpen.

Dus tot ziens in de Glockner!

Last minute informatie Hoffmannshutte

Van de Huttenwirt van de Hoffmanshutte hoorden we onlangs dat de toekomst van zijn hut uiterst onzeker geworden is. De hellingen boven de hut zijn voortdurend in beweging. Enorme steenlawines hebben de Gamsgrubenweg, het wandelpad waar de hut aan ligt, over een aantal gedeelten volledig verwoest. Uit voorzorg is de hut het afgelopen zomerseizoen (1999) eerder gesloten.

Geologen onderzoeken de mogelijkheden. Het is zeer goed denkbaar dat zowel de Hoffmannshutte als de Gamsgrubenweg volledig worden gesloten. Een en ander heeft ook grote gevolgen voor de Oberwalderhutte. Op de eerste plaats kan de hut niet meer bevoorraad worden met een terreinwagen en een rupsvoertuig, maar zal alles moeten worden ingevlogen (in de kernzone van het Nationaal Park Hohe Tauern). Bovendien zal de aanloop naar de Oberwalderhutte aanzienlijk langer worden (over de Pasterze).

We houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en houden je op de hoogte.