Ontwikkelingen op het gebied van bergschoenen

Door: Jeroen Offermans (© Alpintreff, december 2001)

De tijd van de bekende Zwiegehahte schoen is definitief voorbij. Het klimniveau en daarmee de eisen die aan een moderne bergschoen gesteld worden, zijn de afgelopen tijd drastisch toegenomen. Er zijn nogal wat ontwikkelingen op schoenengebied. Tijd om de balans op te maken.

Na de Zwie- (en Tri-)gehahte schoen (Meindl Super Perfect e.d.) ontstond er een grote vraag naar kunststof schoenen, vanwege hun waterdichtheid, de stabiliteit (absoluut star) en de mogelijkheid om snelbindingsstijgijzers te gebruiken. Vooral bij tochten die voornamelijk door sneeuw en ijs voerden, was dit een ideale oplossing. Maar niet alleen in de zomer, ook in de winter en tijdens expedities werden kunststof schoenen veelvuldig gebruikt, vooral vanwege een goede isolerende werking.

Van kunststof naar leer

Door de sterke toename van het klimniveau werden er steeds hogere eisen gesteld aan schoenen. Kunststof schoenen bleken vooral in gecombineerd terrein en in rots grote nadelen te hebben: weinig gevoel en weinig contact met de rots (indirecte overbrenging). Gelukkig namen de technische mogelijkheden voor de schoenfabrikanten in hoog tempo toe. Meindl (Super Crack), La Sportiva (Nepal Top) en Scarpa (Weisshorn, en later Matterhorn) ontwikkelden een leren schoen die geschikt was voor snelbindingijzers. De laatste twee kregen bovendien een hoge rand met wrijvingsrubber, zodat de schoen ook kon worden gebruikt voor verklemmingen. Bovendien werden ze gemaakt op een meer technische leest (lager, minder volume en ietwat a-symetrisch).

Niet alleen klimmers met een hoog niveau profiteren van de voordelen van een leren schoen. Ook beginners hebben het veel gemakkelijker als ze op een leren schoen leren lopen ("gehen im Weglosem Gelande") en bij het klimmen op blokgraten. De algemene opinie is nu zelfs dat een kunststof schoen voor een beginner waardeloos is!

Ook voor de winter ontwikkelden een aantal schoenfabrikanten een leren schoen. Deze kreeg een Thinsulate voering (bijvoorbeeld La Sportiva Nepal Top Extreme en Scarpa Matterhorn XT). Door deze ontwikkeling stappen nu ook steeds meer waterval- en mixedklimmers over op leren schoenen.

Op dit moment worden er wereldwijd weinig kunststof schoenen meer verkocht. Leuk detail is dat er in Nederland en Belgie, relatief gezien, nog het hoogste aantal kunststof schoenen van Europa wordt verkocht. De verwachting is dat dit zeer snel verandert. Kunststof schoenen worden nu hoofdzakelijk nog ingezet tijdens klimexpedities op grote hoogte en bij het winterklimmen waarbij gebivakkeerd of gekampeerd wordt (je kunt je binnenschoenen meenemen in je slaapzak).

Tegenwoordig voert leer dus zowel in de zomer als in de winter de boventoon. Maar de ontwikkelingen gaan verder. De belangrijkste ontwikkeling is dat de schoenen lichter worden. Ook komt er een duidelijke tweedeling in schoenen: De hoogtoerenschoen en de technische klimschoen.

De hoogtoerenschoen is bijzonder licht. Het bovenwerk is gemaakt uit Kevlar, gecombineerd met leer. Waterdichtheid krijgt de schoen door een waterdichte liner. Uiteraard is de schoen voorzien van een inrichting voor snelbindingsstijgijzers. De tussenzool is soepeler uitgevoerd dan een (inmiddels-) "traditioneel" technische schoen. Doordat de zool iets meer kan buigen wordt, in combinatie met een scharnierend ijzer, stolwerking verder tegengegaan*. Bovendien is een ietwat buigende schoen van voordeel in blokkenterrein (meer gevoel). IJsklimmen kan comfortabel tot een ijssteilte van ca. 60 graden (mixtechniek: een ijzer frontaal een ijzer dwars). Uiteraard zijn ook deze schoenen voorzien van een hoge wrijvingsrand die het mogelijk maakt de voet te verklemmen in een spleet.

De nieuwe hoogtoerenschoenen bieden dus een groot aantal voordelen voor iedereen die in de zomer gaat klimmen.

Nog even op een rijtje:

• lichtgewicht, energiebesparing op langere tochten
• meer contact en gevoel met de rots
• betere afwikkeling, comfort tijdens het lopen
• minder stolwerking, veiliger

Scarpa (Cerro Torre) en Millet komen volgend jaar met een dergelijke schoen. De concurrentie snel zal volgen.

De nieuwe generatie technische klimschoenen zal worden ingezet op technisch moeilijker routes. Zowel in de zomer als in de winter. Dit type lichtgewicht schoen is lager (vooral aan de achterkant) en heeft een soepeler bovenwerk. Daardoor word je op geen enkele wijze in je beweeglijkheid beperkt. Zo kun je bijvoorbeeld je knie beter tegen het ijs drukken zonder dat je je hiel optilt (en voorkomt dus dat je frontalzacken uit het ijs worden gedraaid). Bovendien is deze beweegelijkheid van groot voordeel als je de schoen zijwaards plaatst en bij allerlei "dry-tool moves". De schoen wordt gebouwd op een nog technischer leest. Technisch wil in dit geval zeggen: volledig a-symetrisch en weinig "loos" volume. Een en ander komt de directe overbrenging ten goede. De a-symetrische leest zorgt er tevens voor dat je bijzonder goed met de bal van de voet op een uiterst kleine trede kunt blijven staan. Anders dan bij de hoogtoerenschoen heeft de technische schoen een absoluut starre tussenzool (carbonfiber versterkt). De niet buigende zool voorkomt springwerking in hard ijs en zorgt ervoor dat alle energie (zonder verlies) direct wordt overgebracht van de voet op het ijs. Zowel Scarpa (Freney) als La Sportiva komen nog deze winter met een dergelijke schoen.

Nog even alle voordelen op een rijtje:

• lichtgewicht, energiebesparend
• soepel, geen bewegingsbeperking
• a-symetrisch, ideale krachtoverbrening en goed zicht op de binnenrand van de schoen
• absoluut star, directe overbrenging zonder energieverlies

^* Stolwerking ontstaat wanneer vochtige sneeuw samenklontert onder het stijgijzer. Dit zal vooral gebeuren met stijgijzers en schoenen die niet scharnieren (star frame). Het afgelopen zomerseizoen vonden weer tal van ongevallen plaats doordat mensen uitgleden vanwege stolwerking onder hun stijgijzers. Het advies van de fabrikanten luidt dan ook: voor tochten met vochtige sneeuwomstandigheden (zomer) zijn scharnierende stijgijzers een must! Liefst in combinatie met goed passende stolplaten (anti-bot). Bovendien is het van groot voordeel als de schoen niet absoluut star is.