Het plaatsen van ijsboren in compact ijs

Door: Jeroen Offermans (© Alpintreff, december 1998)

Een test die is uitgevoerd in de Verenigde Staten heeft geleid tot nieuwe inzichten in het plaatsen van ijsboren in watervalijs.

De vangstoot die een ijschroef kan verdragen in ijs, is bijna volledig afhankelijk van de kwaliteit van het ijs. Slecht ijs resulteert in een slechte zekering, maar in compact ijs kan een goede ijsschroef een bijzonder hoge vangstoot verdragen. In veel gevallen legt de karabiner eerder het loodje (tests van maximale breuksterkte).

Tot nog toe hebben de tests uitgewezen dat een ijsboor geplaatst moet worden onder een hoek van ca. 100 graden ten opzichte van het ijs (het oog van de boor hoger dan de tanden).

Uit het onderzoek bleek de oppervlaktespanning van compact ijs, dat zich onder de boor bevindt, het grootst is wanneer men de boor in een hoek van 90 graden in het ijs plaatst. De oppervlaktespanning zorgt voor een griezelige kettingreactie: het ijs breekt aan de oppervlakte, vervolgens buigt de schroef (zonder ondersteuning van dat ijs) en breekt ...

Daarom volgen een paar aanbevelingen voor het plaatsen van een boor in compact ijs:

• De enige veilige plaats voor een veilige zekering is een vlak of hol stuk ijs van compacte kwaliteit.
• Zorg ervoor dat het slechte ijs wordt verwijderd zodat de schroef volledig in compact ijs is gedraaid.
• Gebruik de juiste lengte schroeven. Te lange exemplaren steken uit het ijs en moeten worden afgebonden en korte schroeven houden in de regel minder, zeker in nat ijs of ijs waar veel lucht in zit.
• Plaats een schroef onder een hoek van 90 of zelfs 80 graden in het ijs (kop iets lager dan de tanden).
• Gebruik uitsluitend schroeven met een behoorlijk relief in de schroefdraad^*. Schoeven met weinig relief en ijshaken, moeten altijd in een hoek van 100 graden worden geplaatst.
• Als er kans is op uitdooien moet de boor eveneens in een hoek van 100 graden worden geplaatst.

Dezelfde test heeft een nieuw licht geworpen op het met een bandschlinge afbinden van ijsboren die niet volledig zijn ingedraaid. Toen het ijs aan de oppervlakte brak, gebeurden er drie dingen:

• De schlinge schoof naar de kop, waardoor de schroef brak.
• De schlinge schoof naar de kop, waardoor de schroef uit het ijs werd getrokken.
• De schlinge werd kapot gesneden door de kop.

Naar aanleiding van deze testresultaten adviseren we nu als volgt:

• Vermijd afbinden door het plaatsen van schoeven van een juiste lengte. Grivel en Black Diamond leveren schroeven van 10 en 13 cm die dit probleem in veel gevallen kunnen voorkomen.
• Hang de karabiner van het setje in het oog van de kop, als de schroef niet te ver uit het ijs steekt (gesproken wordt over een lengte van 4-5 cm, maar dit is natuurlijk afhankelijk van de kwaliteit van het ijs en hoeveel lengte van de schroef is ingedraaid!).
• Steekt de schroef meer dan 4-5 cm uit het ijs, dan is afbinden toch de juiste oplossing. Gebruik dan wel spectraschlinges in plaats van nylon, omdat deze vele malen beter bestand zijn tegen doorsnijden.

Tot slot.

Deze aanbevelingen gelden uitsluitend voor het plaatsen van een ijsboor in ijs van een goede, compacte kwaliteit, waarbij geen groot gevaar bestaat voor uitdooien. Dus voor omstandigheden tijdens het winterklimmen. IJs dat ontstaat door het opvriezen van water, niet door het verdichten van sneeuw.

Voor het plaatsen van een boor in Firnijs (in de zomer) gelden nog steeds de "oude richtlijnen": plaatsen onder een hoek van 100 graden. In firnijs zit relatief veel lucht: de ijsschroef kan in de belastingsrichting worden meegetrokken. De schroefdraad biedt in dit ijs voldoende weerstand en de zekering wordt eruit getrokken!

Het plaatsen van ijsschroeven wordt dus meer dan ooit beoordelen van de ijskwaliteit, om door keuze van de juiste hoek waaronder de boor wordt gezet een optimale veiligheid na te streven.

^*Onze aanrader: Gebruik de Tubular Ice Screw of Express Ice Screw van Black Diamond.